NA TROPACH HINDUSKIEJ ESTETYKI / SUR LES TRACES DE L’ESTHETIQUE INDOUE

O subkontynencie indyjskim (z Nepalem włącznie) nie można powiedzieć nic jednoznacznie i definitywnie. Sąsiadują tu ze sobą najwspanialsze kanony piękna, najgorsza forma brzydoty i bylejakości, spuścizna największej biedy oraz wszechobecna, strojna i rażąca forma kiczu. Kolorowe, bogato zdobione szaty kobiet pierwsze rzucają się w oczy. Choć żadna kobieta w Europie nie śmiałaby ubrać się podobnie, tutaj jakoś wyjątkowo dobrze to leży! To dobry punkt wyjścia do zrozumienia potrzeb estetycznych żyjących tu ludzi.
Na początku nie mogłem oderwać się od telewizora, przerzucając kanały, zafascynowany tym, co widziałem. W naszym pokoiku w Bhuju otwierał się przede mną zupełnie nowy i przeciekawy świat. Chichotałem bez przerwy oglądając opery mydlane i programy religijne, przypominające raczej festiwale muzyczne czy orędzia mesjanistyczne. Niezliczona ilość masowo puszczanych w TV hinduskich filmów (produkuje się ich tu dużo więcej niż w Hollywoodzie), to głównie komedie muzyczne z dość prostą fabułą (w każdym razie nie ma tu miejsca na finezję uczuć!). Przerywniki muzyczne to istne teledyski wkomponowane w tkankę filmu, z zadziwiającymi choreografiami nie do sfotografowania, trzeba to zobaczyć! W moim zaklętym pudełku na świat pojawiały się też różnego rodzaju obrazy, przerywniki i dżingle, którymi - ku mojej radości - mogę się z Wami podzielić; bez komentarza! W pewnym momencie trafiłem na program z bardzo piękną kobietą, która mówiła do mnie J, ale jakoś nie bardzo wiedziałem o czym. Kiedy przez kilka minut powtarzała to samo, patrząc mi prosto w oczy, doszedłem do wniosku, że musi to być jakaś przydługawa reklama, taka w amerykańskim stylu, w której szarlatani próbują wcisnąć ludziom niepotrzebne im lub nieskuteczne produkty. Ale czego to reklama?, wciąż zagadka! Co prawda, co jakiś czas kamera schodziła na piękny dekolt mojej interlokutorki, ale wciąż nie byłem w stanie zorientować się, o co w tym wszystkim chodzi. Dopiero na końcu kilkunastuminutowego wykładu okazało się, że owa pani zachwala balsam, po użyciu którego doznała znacznego wzrostu biustu! Najlepsze jest to, że produkt ten jest promowany również na Pakistan i Bangladesz: i tu inna pani pokazała się, równie piękna, ale tym razem okutana od stóp do głów! Wdziałem też ciekawe teledyski, generalnie imitujące amerykański styl hip hop i dance. Fajny był zwłaszcza teledysk, gdzie głównym atrybutem bogactwa młodego indyjskiego rapera był mercedes - na tapecie w tle J!
Detale architektoniczne też są niczego sobie. Ozdoby w ogrodach, fontanny i inne elementy małej architektury zachwycały nas i równocześnie rozbawiały do rozpuku – wewnętrznie, żeby nie urazić zwiedzających Hindusów. Kiczowatość bije rekordy zwłaszcza w sztuce religijnej. Niektóre świątyńki czy detale sakralne na pałacach tak brzydkie że aż piękne. Przedstawienia hinduskich bóstw i wymyślne religijne kompozycje przyprawiały nas nieraz o ból zębów, szczególnie kiedy były to obrazki dekorujące nasz pokój hotelowy.
Widzieliśmy też kilka wyjątkowo zabawnych reklam na olbrzymich bill-boardach, a towarzysząca nam przez całą podróż przez Indie reklama stali Elegant jest kwintesencją tej, tak różnej od naszej, estetyki.
On ne peu rien dire de sûr et de définitif en ce qui concerne le sous-continent indien (le Népal inclu). Ici se côtoient les plus beaux canons de beauté, la laideur la plus crue avec son bric-à-brac, sœur de l’extrême pauvreté, ainsi que le kitch omniprésent, le plus clinquant. Les habits multicolores richement décorés des femmes sont les premiers à sauter aux yeux. Même si aucune femme en Europe n’oserait s’habiller de la sorte, ici ça passe tout à fait bien ! C’est une bonne approche pour comprendre les besoins esthétiques des gens d’ici.
Au début, je ne pouvais me décrocher de la télé, zappant, fasciné par ce que je voyais. Dans notre chambre de Bhuj s’ouvrait un monde tout à fait nouveau et fascinant. Je rigolais sans cesse à la vue des soap opéras et des programmes religieux qui font plus penser à des festivals ou à des harangues messianiques. L’incalculable quantité de films indiens que l’on passe à la télé (on en produit ici plus qu’au US), ce sont des comédies musicales avec des histoires simplistes (en tous les cas, il n’y a pas de place pour des sentiments très fins !). Les intermèdes musicaux ce sont de vrai clips insérés dans le film, avec des chorégraphies des plus incroyables, impossible à photographier, il faut le voir pour y croire ! Dans ma petite boite magique sur le monde je pouvais voire des tas d’images d’intermèdes et de jingle que je peux à mon grand bonheur partager avec vous, sans commentaire ! Je suis tombé par hasard sur un programme avec une très jolie jeune femme, qui s’adressait directement à moi , mais moi je ne comprenais pas un mot. Quand après quelques minutes elle insistait et répétait visiblement la même chose, je me suis rendu à l’évidence que ce doit être une de ces publicités, dans ce style américain, où des charlatans essayent de vous vendre des produits inutiles ou complètement inefficaces. Mais de quoi cette pub ? Mystère et boule de gomme ! Il est vrai, la caméra faisait de temps à autre des fondus en gros plan sur le ravissant décolleté de mon interlocutrice, mais je ne savais toujours pas de quoi il en retournait. Ce n’est qu’à la fin de ce cours magistral de plus de 10 min qu’il s’est avéré que cette dame flattait les vertus d’un baume, après utilisation duquel elle a vu la taille de sa poitrine augmenter ! Le pire c’est que ils font la promotion du produit pour le Bangladesh et le Pakistan, et là une autre femme tout aussi ravissante est apparue, mais cette fois couverte de la tête aux pieds ! J’ai pu observer aussi des clips très intéressants, en général ils imitent le style hip hop et dance. Celui qui m’a amusé le plus était celui où l’attribut de richesse du jeune rappeur Indien était une mercedes – sur un papier peint.
Les détails d’architecture sont pas mal aussi. Les décorations dans les jardins publics, les fontaines et autres bordures d’allées nous émerveillaient et nous faisaient éclater de rire, intérieurement bien sûr pour ne pas gêner les Hindous qui nous entouraient. Le kitch tient tous les records surtout dans l’art religieux. Certains temples, ou certains détails sacrés sur les palais sont tant laids que formidables ! Les représentations des dieux indous, avec leurs ingénieuses compositions parfois nous donnaient la nausée, surtout quand il s’agissait de la décoration de notre chambre d’hôtel.
Nous avons vu aussi quelques très marantes publicités, et la pub Elegant qui nous a accompagné pendant tout notre voyage réclamant de l’acier pour béton armé, est la quintessence de cette esthétique si éloignée de la notre.